Helmplicht voor e-steps en een strengere aanpak van rijden ondanks een rijverbod

Op 31 augustus 2026 werden twee relevante nieuwe normen gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Het gaat enerzijds om het KB van 27 augustus 2026 betreffende de veiligheid van gebruikers van gemotoriseerde voortbewegingstoestellen, die de helmplicht uitbreidt, en anderzijds om de Wet van 3 maart 2026 tot wijziging van de Wegverkeerswet, die de verbeurdverklaring van het voertuig bij rijden spijts verval principieel verplicht.

Helmplicht bij gemotoriseerde voortbewegingstoestellen

Studies tonen aan dat het aantal slachtoffers bij e-stepgebruikers jaar na jaar toeneemt. Bovendien zijn gebruikers van e-steps bij ongevallen extra kwetsbaar voor hoofdletsels, hetgeen tot zware en helaas zelfs dodelijke ongevallen leidt. Het aantal letselongevallen is van 2022 tot 2025 gestegen van 1.735 naar 2.453. Het aantal dodelijke slachtoffers steeg eveneens, van 4 in 2024 naar 13 in 2025. De wetgever voert daarom vanaf 1 september 2026 een helmplicht in voor bestuurders van gemotoriseerde voortbewegingstoestellen die een maximale snelheid hebben van meer dan 20 km/u.

In de praktijk betekent dit dat voor veel particuliere e-steps, die snelheden tot 25 km/u halen,  het dragen van een helm dus verplicht wordt. Deze helm mag zowel een bromfietshelm als een gewone fietshelm zijn. 

Voor deelsteps zal deze nieuwe verplichting wellicht voor praktische moeilijkheden zorgen. De wetgever was zich daar gelukkig van bewust. Vandaag beperken verschillende deelstepsaanbieders de snelheid van hun toestellen reeds tot maximaal 20 km/u. De wetgever heeft bepaald dat deze begrenzing dan als de “door de constructie bepaalde maximumsnelheid” geldt, omdat de gebruikers de snelheid niet zelf kunnen verhogen. Gebruikers van dergelijke deelsteps, die dus niet sneller dan 20 km/u kunnen, zijn vervolgens vrijgesteld van de helmplicht.

Wie vanaf 1 september 2026 een e-step bestuurt zonder helm, begaat een overtreding van de 1^e graad en kan bestraft worden met een geldboete.

Strengere aanpak van rijden ondanks een rijverbod

Een tweede belangrijke wijziging treedt in werking vanaf begin november 2026. Wie met zijn voertuig rijdt tijdens de periode dat voor hem of haar een rijverbod geldt, “rijden spijts verval”, riskeert voortaan veel sneller het verlies van dat voertuig door een verbeurdverklaring ervan.

Vandaag kan een rechter reeds beslissen om het voertuig verbeurd te verklaren, maar dat is niet verplicht en slechts in bepaalde gevallen mogelijk en wordt in de praktijk weinig toegepast. Vanaf november wordt dit regime verstrengd. De wetgever stelt immers vast dat een harde kern van verkeersovertreders ongevoelig lijkt te zijn voor de klassieke bestraffingen. Geldboetes en rijverboden lijken deze overtreders niet af te schrikken, waardoor ze toch, tijdens de periode van het rijverbod, opnieuw achter het stuur kruipen. Het blijkt dus bijzonder moeilijk om deze overtreders uit het verkeer te houden. De wetgever meent dat het niettemin de taak van de overheid is om alles in het werk te stellen om te verhinderen dat bestuurders met een rijverbod toch opnieuw plaatsnemen achter het stuur. 

Om die reden wordt het regime van de verbeurdverklaring fors verstrengd.

Vanaf november 2026 zal de politierechtbank in principe verplicht zijn om bij een overtreding van rijden spijts verval, het voertuig waarmee de overtreding werd begaan, verbeurd te verklaren wanneer de overtreder ook de eigenaar is van het voertuig waarmee de overtreding werd gepleegd. Wie dus tijdens de periode van zijn/haar rijverbod rijdt met zijn/haar eigen voertuig, zal in principe verplicht zijn voertuig moeten afstaan aan de staat.

Er blijft evenwel ruimte voor uitzonderingen. De politierechter kan nog steeds beslissen om het voertuig niet verbeurd te verklaren, maar zal dit wel uitdrukkelijk moeten motiveren. De verplichte verbeurdverklaring bij het rijden spijts verval blijft immers de regel. Voorts geldt deze nieuwe regel enkel wanneer de overtreder tegelijkertijd de eigenaar is van het voertuig. Betreft het voertuig een leasevoertuig kan het bijvoorbeeld niet. Ook dit zal wel tot discussies leiden. 

Wat betekent dit concreet?

Deze nieuwe regels tonen eens te meer dat de wetgever steeds meer inzet op verkeersveiligheid en persoonlijke verantwoordelijkheid in het verkeer:

• E-stepgebruikers doen er goed aan na te gaan welke maximumsnelheid hun toestel heeft en of een helm verplicht is;

• Bestuurders met een rijverbod moeten zich bewust zijn van de zware gevolgen van een overtreding van dit rijverbod. Zij komen niet alleen verzekeringsgewijs in de problemen. Voortaan riskeren zij ook hun voertuig kwijt te spelen. In de voorbereidende werken wordt inzake dit voertuig letterlijk gesproken over ‘hun speelgoed’. Mogelijk is deze sanctie inderdaad effectiever. Het lijkt ons geen slecht idee uw klanten die een dergelijk rijverbod hebben opgelopen te waarschuwen, dit onder het motto dat een gewaarschuwd persoon er twee waard is. 

Zoals steeds volgen wij de verdere ontwikkelingen op de voet en houden wij u op de hoogte van relevante wijzigingen in wetgeving en rechtspraak. Voor vragen kan u steeds terecht bij onze vakgroep Aansprakelijkheids-, Verzekerings- en Strafrecht.