06.06.2025
Het Grondwettelijk Hof verklaart het ontslagdecreet voor statutaire ambtenaren bij lokale besturen ongrondwettig
Met een arrest van 5 juni 2025 maakt het Grondwettelijk Hof een voorlopig einde aan de mogelijkheid om statutaire ambtenaren bij gemeentes en provincies op dezelfde manier te ontslaan als contractuele personeelsleden.
De Vlaamse decreetgever had bij decreet van 2023 (het ‘ontslagdecreet’) die ontslagmogelijkheid ingevoerd met als doel de ontslagregeling van statutaire personeelsleden te ‘moderniseren’. Daarbij werd bovendien de Arbeidsrechtbank bevoegd verklaard om te oordelen over eventuele geschillen die naar aanleiding van een dergelijk ontslag zouden ontstaan (waarvoor vroeger de Raad van State bevoegd was).
Deze nieuwe ontslagregeling raakte echter aan het fundament van een vaste benoeming. Statutaire ambtenaren konden immers slechts op een beperkt aantal manieren ontslagen worden (bv. ten gevolge van een tucht- of evaluatieprocedure) en indien de Raad van State oordeelde dat het ontslag onterecht was, moesten zij opnieuw gere-integreerd worden. Op die manier werden statutaire ambtenaren beschermd tegen de eventuele willekeur van de wisselende politieke leiding van een gemeente of provincie.
Deze plicht tot re-integratie werd door het ontslagdecreet teniet gedaan, nu de arbeidsrechtbank enkel bevoegd werd geacht om eventueel een schadevergoeding toe te toekennen ter compensatie van een onrechtmatig ontslag.
Verschillende betrokken belangenorganisaties en ontslagen ambtenaren, mede onder begeleiding van mr. Tom Peeters, legden deze kwestie voor aan het Grondwettelijk Hof, dat nu heeft geoordeeld dat deze regeling een schending vormt van de zogenaamde ‘standstill’-verplichting uit artikel 23 van de Belgische Grondwet. Het ontbreken van de sanctie om over te gaan tot re-integratie doet volgens het Hof het principe van de vaste benoeming teniet en vormt daardoor een aanzienlijke achteruitgang op de bestaande sociale bescherming van statutaire ambtenaren, die niet verantwoord kan worden door de doelstelling van modernisering. De Vlaamse decreetgever moet dus terug naar de tekentafel, want het Hof heeft het ontslagdecreet volledig vernietigd.
Maar tegelijkertijd heeft het Hof beslist dat de gevolgen van het ontslagdecreet wel gehandhaafd blijven tot 5 juni 2025. Het lijkt er dus op dat het ontslag van de reeds ontslagen statutaire personeelsleden op zich niet ongedaan kan worden gemaakt.
Het is nog onduidelijk wat de verdere gevolgen zijn en wat volgende stappen van de Vlaamse decreetgever zullen zijn. Het team sociaal recht van GSJ houdt de vinger aan de pols in deze actuele materie en staat u hierin graag bij.
Arrest: https://www.const-court.be/public/n/2025/2025-085n.pdf