Omzetting van de Europese luchtkwaliteitsrichtlijn: strengere normen vanaf 2030

De Vlaamse Regering keurde op 1 oktober 2026 definitief het besluit goed dat de vernieuwde Europese richtlijn over luchtkwaliteit omzet. De nieuwe regels treden op 11 december 2026 in werking en moeten de luchtverontreiniging verder terugdringen en de gezondheid beter beschermen. Ook ondernemingen en initiatiefnemers van projecten kunnen de gevolgen daarvan ondervinden.

Strengere luchtkwaliteitsnormen vanaf 2030

Vanaf 1 januari 2030 gelden strengere grenswaarden voor belangrijke luchtverontreinigende stoffen, waaronder fijn stof en stikstofdioxide. Zo wordt de toegelaten jaargemiddelde concentratie voor fijn stof (PM2,5) gehalveerd tot 10 µg/m³. Voor fijn stof (PM10) en stikstofdioxide (NO2) wordt de grenswaarde verlaagd tot 20 µg/m³. Vlaanderen zal de komende jaren maatregelen moeten nemen om deze normen tijdig te halen. Dat kan mee richting geven aan het beleid voor onder meer mobiliteit, industrie, bouw en verwarming.    

Plannen voor gebieden waar de luchtkwaliteit tekortschiet

Als blijkt dat de nieuwe normen in een bepaald gebied tegen 2030 mogelijk niet worden gehaald, moet de Vlaamse Regering vooraf een routekaart opstellen. Daarin worden maatregelen vastgelegd om de luchtkwaliteit tijdig te verbeteren. Bij een daadwerkelijke overschrijding van een grens- of streefwaarde is een luchtkwaliteitsplan nodig om de periode van overschrijding zo kort mogelijk te houden. Zulke plannen kunnen ook relevant worden voor projecten en activiteiten die de lokale luchtkwaliteit beïnvloeden.    

Meer metingen en publieke informatie

De nieuwe regeling breidt ook de monitoring van de luchtkwaliteit uit. Vlaanderen krijgt minstens één stedelijke meetlocatie waar de luchtverontreiniging langdurig en gedetailleerd wordt opgevolgd. Daarnaast zal meer informatie over de luchtkwaliteit openbaar beschikbaar zijn. Burgers krijgen inspraak bij de opmaak van routekaarten en luchtkwaliteitsplannen en bij belangrijke wijzigingen daarvan.

Tijdelijke maatregelen bij ernstige luchtverontreiniging

Bij een dreigende ernstige vervuilingspiek kunnen tijdelijke maatregelen worden genomen. Die kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op verkeer, bouwwerkzaamheden, industrie, landbouw of woningverwarming. Het doel is om de uitstoot snel te beperken en de bevolking te beschermen.

Waarom is dit relevant voor ondernemingen en projecten?

De nieuwe regels richten zich in de eerste plaats tot de overheid, maar kunnen ook doorwerken in de praktijk. Bij projecten met relevante emissies of mobiliteitseffecten kan meer aandacht nodig zijn voor de bestaande luchtkwaliteit, de verwachte situatie vanaf 2030 en de gezamenlijke impact van verschillende bronnen. Ook routekaarten, luchtkwaliteitsplannen en tijdelijke maatregelen bij vervuilingspieken kunnen gevolgen hebben voor de voorbereiding, beoordeling of uitvoering van projecten. Een tijdige opvolging van de verdere uitwerking is daarom aangewezen.

Heeft u vragen over de mogelijke impact van deze nieuwe regels op uw onderneming of project? De advocaten van onze vakgroep Bestuurs- en Omgevingsrecht staan u graag bij en adviseren u over de concrete gevolgen.